صفحهٔ ۱ از ۴
💡 «ناحیهٔ رنگی» چیست؟
گاهی یک تصویر یک بخش رنگی (سایه‌دار) و یک بخش سفید (بدون رنگ) دارد. از تو می‌پرسند: «مساحت بخش رنگی چقدر است؟»

راهکار: سعی نکن شکل عجیب رنگی را مستقیم اندازه بگیری. به جای آن، با شکل‌های ساده‌ای که در تصویر پنهان هستند کار کن!
📖 دستورالعمل: بخش سفید را کم کن
  1. مساحت شکل بزرگ بیرونی را حساب کن.
  2. مساحت شکل سفید (بدون رنگ) داخل را حساب کن.
  3. کم کن: ناحیهٔ رنگی = بزرگ − سفید.
مساحت رنگی = مساحت بیرونی − مساحت داخلی
مثال حل‌شده: مستطیل با یک سوراخ مربعی
بیرونی: ۲۰ × ۱۰  ·  داخلی: ۶ × ۶
مستطیلی به ابعاد ۲۰ سانتی‌متر × ۱۰ سانتی‌متر دارای یک مربع ۶ سانتی‌متر × ۶ سانتی‌متر بریده‌شده است. ناحیهٔ رنگی را حساب کن.
گام ۱: مساحت بیرونی = ۲۰ × ۱۰ = ۲۰۰ سانتی‌متر مربع
گام ۲: مساحت داخلی = ۶ × ۶ = ۳۶ سانتی‌متر مربع
گام ۳: ناحیهٔ رنگی = ۲۰۰ − ۳۶ = ۱۶۴ سانتی‌متر مربع ✓
مثال حل‌شده: مستطیل با یک سوراخ مثلثی
۱۲ سانتی‌متر ۴ سانتی‌متر ۹ سانتی‌متر
مستطیلی ۱۲ سانتی‌متر × ۴ سانتی‌متر با یک مثلث (قاعده ۹ سانتی‌متر، ارتفاع ۴ سانتی‌متر) بریده شده است. ناحیهٔ رنگی را حساب کن.
گام ۱: مستطیل بیرونی = ۱۲ × ۴ = ۴۸ سانتی‌متر مربع
گام ۲: مثلث = (۹ × ۴) ÷ ۲ = ۳۶ ÷ ۲ = ۱۸ سانتی‌متر مربع
گام ۳: ناحیهٔ رنگی = ۴۸ − ۱۸ = ۳۰ سانتی‌متر مربع ✓
صفحهٔ ۲ از ۴
💡 وقتی شکل از تکه‌ها ساخته شده
گاهی ناحیهٔ رنگی از شکل‌های ساده‌تر ترکیب شده — مثل شکل L که از دو مستطیل تشکیل می‌شود. در این حالت کم نمی‌کنیم — بلکه جمع می‌کنیم!
📖 دستورالعمل: تکه‌ها را جمع کن
  1. شکل را به مستطیل‌ها، مربع‌ها، مثلث‌ها یا متوازی‌الاضلاع‌ها تقسیم کن.
  2. مساحت هر تکه را حساب کن.
  3. همه را جمع کن.
مثال حل‌شده: شکل L
الف ب
شکل L به مستطیل الف (۸ سانتی‌متر × ۶ سانتی‌متر در بالا) و مستطیل ب (۱۶ سانتی‌متر × ۶ سانتی‌متر در پایین) تقسیم می‌شود.
گام ۱: مساحت الف = ۸ × ۶ = ۴۸ سانتی‌متر مربع
گام ۲: مساحت ب = ۱۶ × ۶ = ۹۶ سانتی‌متر مربع
گام ۳: مساحت کل رنگی = ۴۸ + ۹۶ = ۱۴۴ سانتی‌متر مربع ✓
💡 نکته: گاهی هر دو روش کار می‌کنند! می‌توانی شکل L را به ۲ مستطیل تقسیم کنی (جمع) یا مستطیل بزرگ کامل را تصور کنی و گوشهٔ کم‌شده را کم کنی (تفریق). هر دو را امتحان کن و بررسی کن که جواب‌ها یکسان هستند!
صفحهٔ ۳ از ۴
۱ بخش سفید را کم کن 🕳️
مساحت بیرونی − مساحت داخلی = ناحیهٔ رنگی.
مستطیل بیرونی ۱۰ × ۸، مربع داخلی ۳ × ۳
بیرونی =   داخلی =
رنگی =
مربع بیرونی ۱۲ × ۱۲، مستطیل داخلی ۵ × ۴
بیرونی =   داخلی =
رنگی =
مستطیل بیرونی ۱۵ × ۱۰، مثلث داخلی b=۶ h=۴
بیرونی =   داخلی =
رنگی =
مربع بیرونی ۹ × ۹، مربع داخلی ۴ × ۴
بیرونی =   داخلی =
رنگی =
۲ تکه‌ها را جمع کن ➕
هر شکل را به مستطیل‌ها تقسیم کن، سپس جمع بزن.
شکل L: تکهٔ الف = ۵ × ۳، تکهٔ ب = ۸ × ۴
الف =   ب =
جمع کل =
شکل T: بالا ۱۰ × ۲، ساقه ۴ × ۶
بالا =   ساقه =
جمع کل =
۳ مسائل کلامی 📝
تصمیم بگیر که باید کم کنی یا جمع کنی!
کلید پاسخ‌ها: ۱) ۸۰، ۹، ۷۱ · ۱۴۴، ۲۰، ۱۲۴ · ۱۵۰، ۱۲، ۱۳۸ · ۸۱، ۱۶، ۶۵ — ۲) ۱۵، ۳۲، ۴۷ · ۲۰، ۲۴، ۴۴ — ۳) ۲۴ − ۴ = ۲۰ متر مربع؛ ۳۰ − ۲ = ۲۸ متر مربع
صفحهٔ ۴ از ۴
👀 تصویر را با دقت بخوان
برای هر تصویر: بخش رنگی همان چیزی است که باید پیدا کنی. به ابعاد بیرونی نگاه کن، مساحت کل شکل بیرونی را حساب کن، مساحت شکل سفید داخلی را پیدا کن و کم کن.
۴ ناحیهٔ رنگی را پیدا کن 🖼️
هر تصویر یک مستطیل با یک شکل سفید بریده‌شده نشان می‌دهد. از ابعاد داده‌شده برای یافتن ناحیهٔ رنگی استفاده کن.
۱۲ سانتی‌متر ۴ سانتی‌متر ۹ سانتی‌متر
الف. مستطیل = ۱۲ × ۴ =
مثلث = (۹ × ۴) ÷ ۲ =
رنگی = سانتی‌متر مربع
۱۰ سانتی‌متر ۶ سانتی‌متر ۱۰ سانتی‌متر
ب. مستطیل = ۱۰ × ۶ =
مثلث = (۱۰ × ۶) ÷ ۲ =
رنگی = سانتی‌متر مربع
۱۴ سانتی‌متر ۵ سانتی‌متر ۶×۳ داخلی: ۶ سانتی‌متر × ۳ سانتی‌متر
پ. مستطیل = ۱۴ × ۵ =
داخلی = ۶ × ۳ =
رنگی = سانتی‌متر مربع
۸ سانتی‌متر ۸ سانتی‌متر b=۶, h=۴ b=۶, h=۴
ت. مربع = ۸ × ۸ =
هر مثلث = (۶ × ۴) ÷ ۲ =
دو مثلث =
رنگی = سانتی‌متر مربع
۱۶ سانتی‌متر ۶ سانتی‌متر b=۴, h=۶ b=۴, h=۶
ث. مستطیل = ۱۶ × ۶ =
هر مثلث = (۴ × ۶) ÷ ۲ =
دو مثلث =
رنگی = سانتی‌متر مربع
۱۰ سانتی‌متر ۱۰ سانتی‌متر برش ۴×۴
ج. مربع کامل = ۱۰ × ۱۰ =
گوشهٔ بریده‌شده = ۴ × ۴ =
رنگی = سانتی‌متر مربع
کلید پاسخ‌ها: الف) ۴۸، ۱۸، ۳۰ سانتی‌متر مربع · ب) ۶۰، ۳۰، ۳۰ سانتی‌متر مربع · پ) ۷۰، ۱۸، ۵۲ سانتی‌متر مربع · ت) ۶۴، ۱۲، ۲۴، ۴۰ سانتی‌متر مربع · ث) ۹۶، ۱۲، ۲۴، ۷۲ سانتی‌متر مربع · ج) ۱۰۰، ۱۶، ۸۴ سانتی‌متر مربع